De herfst is wat mij betreft begonnen en welk seizoen leent zich beter voor lezen? Precies. In het najaar krik ik mijn aantal gelezen boeken knap op. En als je je afvraagt of ik alleen nog maar oorlogsverhalen lees (zoals Het schooltje van Auschwitz): welnee. Sowieso lees ik meestal meerdere boeken tegelijkertijd, maar ik kan niet ontkennen dat ik een enorme interesse heb in de Tweede Wereldoorlog. Dit keer was Mijn naam is Selma aan de beurt — en hier ontdek je waar dit boek over gaat, wat ik ervan vind en of ik het ook jou aanraad om te lezen.
Mijn naam is Selma: samenvatting van dit boek
Mijn naam is Selma is het uitzonderlijke verhaal van een joodse verzetsvrouw. Zeventien is ze pas, als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Tot op dat moment speelde haar joods-zijn geen grote rol in haar leven, maar ineens is het een kwestie van bestaan of vergaan. In 1942 krijgt Selma een oproep om zich te melden voor een werkkamp, waar ze onderuit weet te komen.
In plaats daarvan sluit ze zich aan bij het verzet. Onder de valse naam Margareta van der Kuit — hoewel iedereen haar Marga noemt — vervalst ze documenten en koeriert ze door het hele land. Meerdere keren ontsnapt ze aan de nazi’s, tot ze in juli 1944 wordt verraden. Via kamp Vught wordt ‘Marga’ naar Ravensbrück getransporteerd.
Haar zusje Clara en haar ouders overleven de gruwelen van de oorlog niet, maar ‘Marga’ wel. Al die jaren weet niemand in haar omgeving dat ze joods is — en niemand kent haar echte naam. Pas na de oorlog durft ze die weer uit te spreken: “Mijn naam is Selma“.
Selma van der Perre(-Velleman) had niet alleen een uitzonderlijk verhaal — ze was ook echt een heel bijzondere vrouw. In 1947 kreeg ze een baan op de Nederlandse ambassade in Londen. Ze ging studeren en kreeg een baan bij BBC. Daar leerde ze de Belgische journalist Hugo kennen, waar ze mee trouwde en een zoon kreeg.
Na het plotselinge overlijden van Hugo in 1979, zette Selma zijn werk als buitenlandcorrespondent voort. Daarnaast ging ze vanaf 1995 ieder jaar een week lang naar Ravensbrück, om met Nederlandse en Duitse studenten over de oorlog te praten. Selma overleed op 103-jarige leeftijd. Rust in vrede. 💫
Mijn recensie van dit uitzonderlijke oorlogsverhaal van Selma
Ik las Mijn naam is Selma meteen na Het schooltje van Auschwitz en dat was wel even schakelen, ondanks dat het allebei oorlogsverhalen zijn. Het schooltje van Auschwitz is echt een oorlogsroman, maar dat is Mijn naam is Selma zeer zeker niet. Het heeft een minder meeslepende schrijfwijze — en dat is tegelijkertijd ook de charme van dit boek: dat het door Selma zelf geschreven is.
— uit Mijn naam is Selma
Ik denk te merken dat Selma zich absoluut geen ‘zielig slachtoffer’ wilde voelen. Dat ze niets anders wilde opschrijven dan hoe het daadwerkelijk was. Niet mooier, lelijker, gruwelijker of meer literair. Het verhaal leest daardoor echt als een grotendeels chronologische optekening van haar verhaal. Dat maakt het minder meeslepend en zorgt voor minder emotionele diepgang dan bij een roman.
Ze schrijft in het boek dat het haar — en dat van de andere — belangrijkste doel was om terug te keren naar een positief leven. Er was al zo veel van ze weggenomen, dat ze moesten blijven vasthouden aan wat er te redden viel. Ze wilden de rest van hun leven niet laten bepalen door “de ijzingwekkende dingen” die ze hadden gezien en doorstaan. Dat is voelbaar en de impact die Mijn naam is Selma maakt, is daarmee erg groot.
Misschien is het wat gekkig om te zeggen, maar dit boek geeft ook zo veel hoop. Door geluk, toevallige spelingen van het lot, ontsnapt Selma vaak aan meer ellende en zelfs aan de dood. Selma laat daarmee de totale willekeur en de zinloosheid van het naziregime zien én dat sommige mensen ‘gewoon’ geluk hadden.
Wat Selma heel goed doet (en wat ook duidelijk haar voornemen was), is laten zien hoe we kunnen leren van heel gewone mensen, die zichzelf toch staande wisten te houden — of opkrabbelden — in buitengewoon gruwelijke omstandigheden. Met aan het eind een pleidooi voor vrijheid, herdenken en blijven vertellen over wat nooit meer gebeuren mag.
Daarmee sluit ook ik af: lees dit boek, laat het op je inwerken, wees goed voor je medemens én voor jezelf en houd altijd moed.
